Büyük Anadolu Samsun Hastanesi Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Oğuzhan Yücel, Türkiye’de kalp-damar hastalıklarının tüm ölümlerin yaklaşık yüzde 40’ını oluşturduğunu vurguladı. Bu tabloya düşük HDL, yüksek LDL kolesterol, hareketsiz yaşam ve sağlıksız beslenmenin zemin hazırladığını ifade etti.
Kolesterolün vücut için hayati bir madde olduğunu belirten Yücel, hormon üretiminden D vitamini sentezine, hücre zarlarının yapısından safra asitlerinin üretimine kadar birçok önemli görevi bulunduğunu söyledi. Kolesterolün kanda lipoprotein adı verilen taşıyıcılarla taşındığını kaydeden Yücel, LDL’nin damar duvarlarında birikerek damar sertliğine yol açtığını, HDL’nin ise bu birikimleri karaciğere taşıyarak temizlediğini dile getirdi.
“Ters kolesterol taşınımı” olarak adlandırılan bu sürecin kalp krizine karşı en önemli doğal savunmalardan biri olduğunu belirten Yücel, “LDL ateşi yakan kibrit, HDL ise yangın söndürme ekibidir” dedi. HDL’nin ayrıca damar iç yüzeyindeki iltihaplanmayı azalttığını, pıhtılaşma eğilimini dengelediğini ve damar sertliğinin ilerlemesini yavaşlattığını vurguladı.
HDL düşüklüğünün genellikle belirti vermediğine dikkat çeken Yücel, erkeklerde 40 mg/dL’nin, kadınlarda 50 mg/dL’nin altındaki değerlerin riskli kabul edildiğini, 60 mg/dL ve üzerinin ise koruyucu düzey olduğunu ifade etti. 20 yaşından itibaren en az 5 yılda bir lipid profili testi yapılmasını öneren Yücel, 40 yaş üstü ve risk grubundaki kişilerin yılda bir kez test yaptırmasının önemli olduğunu kaydetti.
Yaşam tarzı değişikliklerinin HDL seviyesini artırmada etkili olduğunu belirten Yücel, haftada en az 150 dakika orta şiddette egzersiz yapılmasını önerdi. Zeytinyağı, avokado, ceviz, badem ve omega-3 açısından zengin balıkların HDL’yi desteklediğini, trans yağlardan uzak durulması gerektiğini söyledi. Lifli beslenmenin de kolesterol dengesini olumlu etkilediğini ifade etti.
Sigaranın HDL’yi düşürdüğünü, bırakıldıktan sonra seviyelerin yükselmeye başladığını belirten Yücel, kilo kaybının da olumlu katkı sağladığını dile getirdi. Alkolün HDL üzerinde artırıcı etkisine dair veriler olsa da bu amaçla tüketimin önerilmediğini vurguladı. Stres yönetimi ve düzenli uykunun da kalp sağlığı açısından önemli olduğunu sözlerine ekledi.
Sık sorulan sorulara da yanıt veren Yücel, yüksek HDL’nin riski azalttığını ancak tamamen ortadan kaldırmadığını, sağlıklı bireylerde günde 1-2 yumurtanın kolesterol dengesini bozmadığını ve zeytinyağının HDL’yi desteklediğini belirtti. İlaç kullanımında mutlaka doktor önerisinin dikkate alınması gerektiğini ifade etti.
